Doanh nghiệp trong mùa dịch: Hãy là những chú tắc kè hoa

 

Trong cuộc gặp mới đây giữa Thủ tướng với các tập đoàn kinh tế tưnhân hàng đầu, ý kiến chung đều đề nghị Chính phủ giảm thuế, giãn nợ, giảm lãisuất..., ít thấy tập đoàn nào báo cáo Chính phủ các giải pháp tự cứu mình.

Thực tế cho thấy trướchết các doanh nghiệp phải tự cứu mình trước khi “trời” cứu thông qua triết lý“tắc kè hoa”: phải tự thay đổi, tự thích nghi với môi trường kinh doanh mới đểtồn tại.

Khủng hoảng kinh tếtrong mùa dịch đã để lộ ra nhược điểm chết người của phần lớn các doanh nghiệpViệt Nam, đó là tư duy kinh doanh theo kiểu “thấy người ăn khoai vác mai điđào” cộng thêm đó là thói quen “đổ trứng vào một rổ”. Nhiều doanh nghiệp cứ mắtnhắm, mắt mở chạy theo thị trường, thấy doanh nghiệp khác làm ăn được thì nhảyvào tranh phần.

Ngành du lịch có thời kỳrầm rộ tập trung vào lượng du khách Nga, sau đó là Trung Quốc rồi Hàn Quốc màbỏ rơi nhiều thị trường tiềm năng khác. Nhiều thành phố du lịch lớn như ĐàNẵng, Nha Trang, TP.HCM, mọc lên hàng ngàn khách sạn lớn nhỏ, homestay vì chạytheo phong trào bất kể được cảnh báo lượng cung đã vượt cầu.

Tương tự trong ngànhnông nghiệp, khi thấy thị trường Trung Quốc rộng lớn, dễ tính, không bị kiểmsoát quá gắt gao về tiêu chuẩn vệ sinh an toàn, thực phẩm, còn bản thân đanglàm VietGAP thấy quá khó để thâm nhập thị trường Mỹ, châu Âu, Nhật Bản... màlợi nhuận không cao, nên nhiều doanh nghiệp bỏ cuộc nhảy vào làm ăn với TrungQuốc.

Trong các ngành côngnghiệp khác cũng xảy ra tình trạng tương tự, nhiều doanh nghiệp phụ thuộc rấtlớn nguồn nguyên vật liệu của một nhà cung ứng với lý do giá rẻ, nên khi nhàcung ứng gặp trục trặc thì doanh nghiệp thiệt hại rất nặng nề, chưa kể lâm vàotình cảnh phá sản.

Khủng hoảng vì dịchCOVID-19 cho thấy doanh nghiệp thiệt hại nặng nề nhất, đứng trước nguy cơ phásản là các doanh nghiệp kinh doanh theo kiểu bỏ trứng vào một rổ: phụ thuộcphần lớn vào một thị trường, một nhóm khách hàng. Nguyên tắc kinh doanh 80/20cho thấy 80% doanh thu, lợi nhuận của một doanh nghiệp thường đến từ 20% lượngkhách hàng chủ chốt, tuy nhiên những doanh nghiệp quản trị tốt là những doanhnghiệp vẫn duy trì mối quan hệ làm ăn tốt với 80% khách hàng thứ yếu còn lại,để khi xảy ra khủng hoảng thì chính 80% lượng khách hàngđó cũng sẽ là chỗ dựa cho doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn.

Nhiều nhà kinh tế lấyhình tượng con tắc kè hoa: luôn thay đổi để thích nghi với mọi môi trường sống,nhiệt độ, ánh sáng; luôn thay đổi chính mình để đối phó với các mối đe dọa.Doanh nghiệp cũng cần thấm nhuần triết lý này để ứng phó với sự thay đổi môitrường kinh doanh.

Doanh nghiệp phải luôncó nhiều kịch bản để ứng phó và thích nghi với mọi môi trường kinh doanh. Dịchbệnh cũng chỉ là một trong những yếu tố làm thay đổi môi trường kinh doanh.Những thay đổi về thể chế, pháp luật, thuế khóa... cũng thường xuyên xảy ra nêndoanh nghiệp trong bất cứ tình huống nào cũng phải sẵn sàng ứng phó, thích nghivới sự thay đổi đó để tồn tại và phát triển.

Vậy thì trong điều kiệndịch bệnh dẫn đến sản xuất kinh doanh đình trệ như hiện nay, doanh nghiệp cũngphải tự thay đổi để cứu mình. Không thể đổ lỗi hết cho thị trường bất lợi để lýgiải cho sự yếu kém, không thích nghi của doanh nghiệp mình.

Đầu tiên, trong cơnkhủng hoảng hiện nay doanh nghiệp cần nghiêm túc rà soát, tái cấu trúc doanhnghiệp, trong đó xem xét cắt giảm các chi phí bất hợp lý, cắt giảm các phòngban đơn vị, chi nhánh nếu xét thấy làm ăn không hiệu quả; giảm giá thành sảnxuất thông qua việc tìm kiếm các nhà cung ứng, thầu phụ cung cấp dịch vụ,nguyên vật liệu với giá rẻ hơn, hợp lý hơn.

Thông thường cách làmcủa các công ty, tập đoàn lớn là hàng năm luôn có một danh sách các nhà cungứng, nhà thầu phụ (Supplier/Subcontractor list) theo thứ tự ưu tiên để chọnlựa. Cách làm này sẽ giúp cho doanh nghiệp không phụ thuộc vào một nhà cung ứngduy nhất và ít bị ảnh hưởng khi xảy ra khủng hoảng vì có nhiều sự lựa chọn.Chính trong lúc khủng hoảng như hiện nay mới là cơ hội để doanh nghiệp rà soát,phát hiện ra các khoản chi phí bất hợp lý, lãng phí tiềm ẩn lâu nay.

Mở rộng thị trường vàđối tượng khách hàng cũng là một giải pháp giúp doanh nghiệp vượt qua khủng hoảng và phân tán rủi ro khi xảy rakhủng hoảng. Doanh nghiệp phải sẵn sàng chấp nhận doanh thu, lợi nhuận biênthấp hơn đối với các thị trường mới, khách hàng mới và phải duy trì thườngxuyên các thị trường, khách hàng này vì chính họ giúp cân bằng nguồn thu vàhoạt động sản xuất kinh doanh khi xảy ra khủng hoảng.

Trong giai đoạn hiệnnay, mỗi doanh nghiệp đều phải điều chỉnh ngay chiến lược phát triển của mìnhtheo hai kịch bản: kịch bản vượt qua khủng hoảng và kịchbản hậu khủng hoảng. Với kịch bản vượt qua khủng hoảng,chiến lược sản xuất kinh doanh phải bảo đảm duy trì hoạt động sản xuất kinhdoanh ở mức chấp nhận được, không đặt lợi nhuận lên hàng đầu, thậm chí chấpnhận thua lỗ từng giai đoạn để giữ được nguồn nhân lực chủ chốt, giữ được thịtrường và khách hàng.

Với kịch bản hậukhủng hoảng, doanh nghiệp phải chuẩn bị tâm thế thị trường bùng nổ trở lạisau dịch, tận dụng được thời cơ để phát triển, hồi phục. Thay đổi một cách tháiquá: mạnh tay cắt giảm tiền lương, sa thải hàng loạt, đóng cửa nhà máy... sẽdẫn đến tình trạng doanh nghiệp mất cơ hội khi thị trường dần hồi phục sau dịchvì thiếu nguồn lực cần thiết để phục vụ sản xuất.

Chính phủ đã sẵn sàngcác gói hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các chính sách tài khóa và tiền tệ trongthời gian tới. Vấn đề là doanh nghiệp phải tận dụng sự hỗ trợ đó như thế nàocho hiệu quả để duy trì, phục hồi và phát triển.

Ngay từ bây giờ cácdoanh nghiệp nên chuẩn bị kế hoạch chi tiết để “giải cứu” mình thông qua cácgói hỗ trợ của Chính phủ, đừng để tình trạng sau này lại than vãn: “Tiền vàonhà khó như gió vào nhà trống” gây thiệt hại cho chính doanh nghiệp và Nhànước.

TS. Võ Duy Nghi
* Nguồn: Saigon Times

 

KHÁCH HÀNG TIÊU BIỂU

Bài viết liên quan

Comment

TIÊU ĐIỂM